Był sobie cygański tabor. I był w taborze Cygan- Opowiadacz, bo znał i opowiadał wiele cygańskich baśni i historii, dzięki którym wiedzieli, kim są i dlaczego wędrują po świecie. I że największy ich skarb to wędrowanie, czyli … bajka cygańska

Niedziela, 5 listopada – Dzień Postaci z Bajek, Międzynarodowy Dzień Języka Romskiego

 

 

Dzień Postaci z Bajek

 

Kasia Pietras & Beata Kozidrak – Stara Basń

Międzynarodowy Dzień Postaci z Bajek obchodzony jest na całym świecie piątego listopada. Jest to święto wszystkich bajkowych postaci i dobry moment, aby przypomnieć sobie część z nich. Bajki towarzyszą nam od najmłodszych lat, rozweselają i bawią, ale też przekazują ważne prawdy życiowe.

Bo bajka jest dobra na wszystko. Ukoi smutki po trudnym dniu, rozweseli, ułatwi zasypianie. Mądra bajka pomoże dziecku pozbyć się negatywnych emocji, ale pomoże również zrozumieć mechanizmy, jakie rządzą światem maluchów i dorosłych. Oswoi dziecięce lęki, a nawet rozwiąże problem, gdy morał zawiera gotową podpowiedź.

Bajka i baśń są lekarstwem na zło, uczą zaufania do drugiego człowieka i pozostawiają w ścisłym związku z  marzeniami, niepokojami i nadziejami. I może właśnie dlatego na nasze pytanie skierowane do dziecka – „Czy chcesz posłuchać bajki?” zawsze usłyszymy tę samą odpowiedź – „Tak”.
Dziś bohaterowie bajek obchodzą swoje święto.
Kaczor Donald  Tego bohatera znają chyba wszystkie maluchy, a bajka z sympatycznym kaczorem w roli głównej bawi kolejne pokolenia widzów już od 1934 roku. Mimo upływu lat poczciwy ptak niewiele się zmienił – cały czas nosi tę samą marynarską koszulę i czapkę. Jedynie dziób ma mniejszy niż przed laty. Często pada też ofiarą spisków i jest prześladowany przez swoich siostrzeńców. Zazwyczaj jednak z potyczek wychodzi obronną kaczą stopą.  Myszka Miki  Niemalże wiekowy Mickey Mouse po raz pierwszy pojawił się na ekranie w 1928 roku. Jako bohater dziecięcych kreskówek pozostawał w dużej przyjaźni ze stworzonym kilka lat później Kaczorem Donaldem. W rzeczywistości Mickey jest niezwykle żywotnym myszem, przedstawicielem rodzaju męskiego, a jego niezliczone przygody potrafią rozweselić nawet najsmutniejszego malucha.  Pies Pluto   Sympatyczny czworonóg o żółtej sierści, ma czarne uszy i nieodłączną obrożę na szyi. Jego imię podobno pochodzi od jednej z planet – Plutona. Pluto, na niektórych kreskówkach przypominający owczarka, często towarzyszy Myszce Miki. Jest wrażliwy, ale niezbyt mądry i najwyraźniej brak mu szczęścia, gdyż łatwo wpada w tarapaty. Ku uciesze nie tylko dziecięcej widowni.

Kubuś Puchatek   Miś o małym rozumku, ale o wielkim sercu. Postać Puchatka, podobnie jak wielu innych bohaterów dziecięcych bajek, powstała z potrzeby chwili – został stworzony przed niemal stu laty przez angielskiego pisarza Aleksander Alana Milne’a dla syna Krzysia. Dziś tysiące dzieci znają Kubusia jako mieszkańca domku na drzewie; niedbającego o linię kolekcjonera baryłek miodu i wielbiciela „nicnierobienia”.

 

Muminki  Muminki to bajka doskonale znana czytelnikom na całym świecie. Choć odnajdujemy w niej stworki, które realnie nie istnieją i również w żadnej innej bajkowej czy też baśniowej produkcji nie występują, tutaj przybierają bardzo przyjazną formę. To postacie, do których tęsknimy będąc dorosłymi, a najmłodsi nie mogą oprzeć się historii pisanej życiem Panny Migotki, Paszczaka, Małej Mi, Ryjka, Włóczykija, a nawet strasznej Buki.

Przygody kota Filemona (Dziwny świat kota Filemona)  Babcia ciągle wołała “Filemon! Mleko! Gdzie ten kot sie podziewa…” – a kota wiecznie nie było w domu, przynajmniej tego jednego. Bonifacy – stary rozleniwiony kot zwykle wygrzewał się na piecu podczas gdy mały Filemon poznawał wiejski świat zwykle w towarzystwie podwórkowego szczeniaka.  

Pszczółka Maja Bohaterka popularnego serialu animowanego, który święcił niebywałe triumfy nad Wisłą w latach 80. i 90. Wraz z trutniem Guciem, olbrzymim obżartuchem i śpiochem oraz mądrą pajęczycą Teklą, Maja przybliżała maluchom sekretne życie owadów. Zmagała się też z trąbą powietrzną, poznawała życie kwiatów oraz doświadczała innych przygód w owadzim świecie.
Smerfy Bohaterowie filmu animowanego o belgijskim rodowodzie. Małe niebieskie stworzonka leśne występują w charakterystycznych czapeczkach i mają różne imiona, pod którymi kryją się cechy ich charakteru. W bajce występują m.in.: Papa Smerf, Ciamajda, Łasuch, Ważniak i piękna Smerfetka.
Bolek i Lolek  Dwójka kilkuletnich urwisów, których filmowe losy zostały zainspirowane życiorysami autentycznych bohaterów – synów Władysława Nehrebeckiego. Bolek i Lolek wcielali się w popularne postaci z literatury, np. Winnetou, ale też odbywali dalekie kosmiczne podróże. Z czasem małe urwisy zaprzyjaźniły się z kilkuletnią Tolą i wspólnie wyruszali na podbój podwórkowego świata.

Koziołek Matołek   Rogaty bohater książek Kornela Makuszyńskiego całe życie spędza na poszukiwaniu mitycznego Pacanowa, gdzie „kozy kują”. Podczas swoich niezliczonych podróży przeżywa nieprawdopodobne przygody. Jest miły i sympatyczny, a przy tym niezwykle śmieszny.

 

Miś Uszatek  Sympatyczny brązowy miś z oklapniętym uszkiem, naprawdę jest już dojrzałym zwierzakiem, który liczy sobie ponad… 50 lat. Od czasu, gdy w 1957 roku stworzyła go literatura, a później w 1975 roku odkrył film, popularny, zawsze pogodny misiaczek wstąpił na szczyty popularności. „Jestem sobie mały miś, gruby miś”, śpiewał w czołówce ponad 100 krótkometrażowych odcinków na początku Dobranocki. I bawił całe pokolenia Polaków.

Reksio  Uroczy psiak z animowanej bajki dla dzieci bawił najmłodszych przez 65 odcinków telewizyjnych Dobranocek. Reksio bywał strażakiem i żeglarzem, śpiewakiem i nauczycielem, a wraz z nim maluchy poznawały najciekawsze zawody dorosłych. Dzielnemu psiakowi towarzyszyli przyjaciele z podwórka: kury, koty i inne pieski.

 

Pinokio   Mały kłamczuch o długim nosie, który wydłuża się proporcjonalnie do występków Pinokia. Pajacyk został wystrugany przez stolarza Wisienkę z kawałka drewna i z tą chwilą otrzymał swoje własne życie – literackie, filmowe i musicalowe. Przeżywał wiele przygód i pragnął żyć po swojemu, jednak rzeczywistość okazała się dla małego, krnąbrnego chłopca trudniejsza niż sobie wyobrażał.

Król Lew   Simba, bo tak ma na imię bohater filmu Disneya, to początkowo młode, ciekawe świata lwiątko. Po wielu niebezpiecznych przygodach odnajduje życiową prawdę zaklętą w dwóch słowach: „Hakuna matata”, czyli nie martw się. W końcu i Simba znajduje swoje miejsce w „Wielkiej Księdze Życia” i udowadnia, że w pełni zasługuje na miano króla zwierząt.

 

Shrek   Zielony Ogr o imieniu Shrek chce wieść spokojne życie, ale nieczuły Lord Farquaad nasyła na niego różne bajkowe postacie. W towarzystwie Pinokia, Wilka czy Siedmiu Krasnoludków zielony stwór nie czuje się dobrze. Postanawia więc walczyć z podstępnym Lordem. Świat Shreka zmienia się, gdy poznaje zamkniętą w zamku uroczą Fionę, której życie jest również pełne tajemnic.

Pocahontas  Piękna, choć niezwykle ciekawska córka wodza Indian, jest główną bohaterką filmu o tym samym tytule. Wsłuchując się w głos serca i natury oraz pokonując wiele trudności młoda Indianka musi wybrać swoją właściwą drogę życia. Nie ominą jej niebezpieczeństwa, ale też spotka prawdziwą miłość.

Królewna Śnieżka  Piękna i mądra królewna prześladowana przez macochę-czarownicę, która z zazdrości rozkazuje zabić młodziutką dziewczynę. Początkowo chytrego planu nie udaje się zrealizować, gdyż Śnieżce pomagają krasnoludki, zachwycone jej urodą i dobrocią. Zła macocha postanawia jednak sama dokończyć dzieła i zamierza otruć dziewczynę jabłkiem. Jej okrutny zamiar niemal się udaje, ale – jak to w bajkach bywa – wszystko dobrze się kończy. Śnieżkę od niechybnej śmierci ratuje uroczy młodzieniec, a para żyje długo i szczęśliwie.

Kopciuszek   Niezwykle dobra i pracowita dziewczynka, która po śmierci matki zostaje zmuszona do ciężkiej służby w domu macochy i jej córek. Za sprawą czarów Matki Chrzestnej – Dobrej Wróżki, odziana w królewski strój trafia do pałacu na bal. Gdy zapada północ i czar przestaje działać, Kopciuszek znów staje się odzianą w łachmany służącą. Na szczęście wszystko dobrze się kończy; uboga dziewczyna poślubia księcia i zostaje uwolniona od dotychczasowych utrapień. Bajka o Kopciuszku znana była już w starożytności, a losy biednej dziewczyny, która zostaje królową, przedstawiano w różnych językach i sytuacjach historycznych.

a także  Colargol, Garfield, Goofy, Gumisie, Kot w Butach, Miś Yogi, Piotruś Pan, Roszpunka, Rybka Nemo, Scooby Doo, Strażak Sam, Tabaluga, Tarzan, Teletubisie, Tom i Jerry –  i wiele, wiele innych bajkowych postaci obchodzi dzisiaj swoje święto.

 

 

Międzynarodowy Dzień Języka Romskiego

Bajka – Muro Rom

 

5 listopada obchodzone jest święto romskie – Międzynarodowy Dzień Języka Romskiego, ustanowione z inicjatywy International Romani Union i organizacji Kali Sara (Association Kali Sara) na posiedzeniu Komisji do Spraw Języka, które odbyło się właśnie 5 listopada 2009 r. w Zagrzebiu. Z tej okazji w 2011 r. w Polsce Centralna Rada Romów zorganizowała spotkanie poświęcone problematyce języka romskiego. Obchody są okazją do rozmowy o wyjątkowym języku, który jako jeden z niewielu na świecie nie ma swojej pisanej formy, a historia i tradycja przekazywane są ustnie.

Język romani (romski, romani čhib, romani chhib, język cygański) jest jedynym autochtonicznym językiem indoaryjskim używanym w Europie. Wywodzi się z sanskrytu. Posługują się nim Romowie oraz Sinti.

Trudności komunikacyjne wynikające z niedostępności romani dla nie-Cyganów są przyczynami niezrozumienia, nietolerancji, a nawet aktów dyskryminacji skierowanych przeciwko romskiej mniejszości.

Elity romskie mają świadomość postępującego wypierania romani z użycia i podejmują działania mające temu zapobiec. Chcą przywrócić językowi jego podstawowe funkcje komunikacyjne. Pomagają w tym organizacje romskie, szczególnie International Romani Union. Napotykają jednak trudności w utworzeniu romskiego języka literackiego.

8 kwietnia 1971r. w Orpington niedaleko Londynu po raz pierwszy spotkali się Romowie z wielu krajów, aby zaznaczyć swoją obecność w Europie i upomnieć o swoje prawa.  Podczas tego spotkania zaprezentowano pierwszy hymn romski oraz flagę, które stały się symbolami wiecznego ruchu i słońca.

W 1981 r. podczas trzeciego Światowego Kongresu Romów w Getyndze językami oficjalnymi miały być angielski, francuski, niemiecki i właśnie romani, tylko nikt nie określił, który z jego dialektów. Takie sytuacje uświadamiają Romom, jak ważna jest standaryzacja ich własnego języka. Podstawowe zadanie to wypracowanie oryginalnej pisowni, gramatyki oraz stworzenie nowych pojęć, słów i kategorii służących do opisu samego języka i jego struktur, często o charakterze abstrakcyjnym. Najważniejsze zadanie to upowszechnienie języka romani wśród społeczności romskiej. Trudności w tym obszarze potęguje brak kadry i niezbędnego zaplecza organizacyjno-oświatowego, a także brak tradycji edukacyjnych w zbiorowości.

W ostatnich dwóch stuleciach opracowano gramatyki poszczególnych dialektów romani stanowiące próbę jego klasyfikacji i opisu, a przyczynili się do tego zazwyczaj nie-cygańscy językoznawcy. Powstały podręczniki do nauki romskich dialektów stworzone jednak nie dla samych Romów. W 1990 r. obradujący w Jadwisinie pod Warszawą delegaci na IV Kongres International Romani Union przyjęli zaproponowany przez Marcela Courthiade alfabet oraz zasady pisowni języka romani, które od tej pory nazywane są „pisownią warszawską”. Uznano, że jest to uniwersalny model zapisu, który będą mogli zrozumieć i stosunkowo łatwo przyswoić Romowie na całym świecie, mimo tego, że posługują się różnymi dialektami. Pisownia warszawska, stosowana coraz szerzej w różnych państwach, nie przyjęła się w Polsce, gdzie nie tylko nie naucza się języka romskiego w szkołach, ale nawet pomysły, by takie nauczanie wprowadzić, spotykają się z niechęcią Romów. Dotyczy to zarówno tradycyjnych przywódców, jak i liderów działających oficjalnie romskich organizacji. W związku z tym w 2008 r. zainicjowana przez MSWiA i MEN grupa ekspertów (Romów i Polaków) podjęła próbę wypracowania propozycji zapisu języka romani w Polsce. Bezpośrednim tego powodem było wydanie w 2007 r. pierwszego w Polsce elementarza w języku romskim (w dialekcie Polska Roma) autorstwa Karola Parno Gierlińskiego i przygotowywana wtedy edycja tegoż elementarza w dialekcie Bergitka Roma. Podczas kilku spotkań w Sulejówku pod Warszawą opracowano propozycję zapisu, dla której punktem wyjścia była autorska propozycja Adama Bartosza. Od miejsca obrad nazwano tę pisownię „sulejowską”. Uwzględnia ona istniejące już tendencje w stosowanych do tej pory intuicyjnie zapisach języka romani w Polsce i opiera się na alfabecie polskim. Mimo że minęło kilka lat od opublikowania „pisowni sulejowskiej”, środowisko romskie nie podjęło na ten temat żadnej dyskusji.

 

Bajka – Tchavela

 

 

 

Źródło:   http://dzieckowwarszawie.pl;   http://romopedia.pl;    http://www.studnia.org;

Dodaj komentarz